Inteko Ishinga Amategeko y’u Burayi n’Inama y’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi bemeje ko hazabaho itegeko ribuza ikoreshwa ry’amazina afitanye isano n’inyamaswa ku bikomoka ku bimera, aho hagabanywa amagambo 31 yose hamwe harimo 'inkoko' na 'steak'.
Iki cyemezo cyafashwe ku gicamunsi cy'ejo (5 Werurwe 2026) nyuma y'ibiganiro bitatu byongerewe igihe kuva mu mpera z'umwaka ushize kugeza mu 2026.
Muri iri tegeko rishya, amagambo 31 afitanye isano n’inyamaswa n’amazina gakondo yo gukata azabujijwe mu gushyira ibirango ku biribwa bikomoka ku bimera kandi azashyirwa ku nyama gusa.
Iyi ntambwe izateza igihombo gikomeye ku bwoko bw’inyama zikomoka ku bimera, bushingiye ku magambo menshi azwi kugira ngo agaragaze ubwoko bw’uburyohe n’imiterere abaguzi bashobora kwitega kuri icyo gicuruzwa, n’uburyo icyo gicuruzwa gishobora kwishimirwa.
Ni ayahe magambo azahagarikwa?
Amagambo 31 abujijwe ni: inkoko; inyama z'inka; inkoko; igitunguru; inkende; ingagi; umwana w'intama; inyama z'inka; ingurube; bacon; ihene; inyama z'inyama z'inka; inkoko; inyama z'intama; inyama z'inka; inyama z'inka; inyama z'inyama ...urubavu; inyama z'inyama z'inka; inyama z'urubavu; inyama z'urubavu; inyama z'ikibuno; inyama z'umwijima; inyama z'ibaba; amabere; ikibuno; urubavu; inyama z'inyama z'inka; inyama z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'inka z'
Nubwo guhitamo kubuza aya magambo kwanenzwe cyane nk'imbogamizi zidakenewe n'abakora cyane mu nganda z'ibiribwa bikomoka ku bimera, uru rwego rwishimiye icyemezo cy'Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi cyo kudashyiramo amagambo amwe akoreshwa cyane nk'igice cy'iryo tegeko.
Muri ibyo harimo 'burger,' 'sosiso' na 'nuggets,' byatanzwe kugira ngo bishobora kugabanywa nk'uko byari biri mu cyifuzo cya mbere, cyayobowe na MEP Céline Imart, umwaka ushize.
Mu gusaba ko iryo tegeko ribuzanywa rivanwaho, abantu benshi baharanira inyungu zabo bavuze ko aya magambo ashingiye ku miterere amaze imyaka myinshi akoreshwa cyane mu gusobanura imiterere y'ibicuruzwa, aho gusobanura ubwoko bwa poroteyine bikorwamo. Urugero, sosiso ya Glamorgan y'ibikomoka ku bimera - sosiso gakondo yo muri Wales ikorwa muri foromaje na pomegrane - imaze igihe kinini izwi kandi ivugwa n'iryo jambo mu gihe kirenga ikinyejana, mbere yuko inyama zikoreshwa muri iki gihe zijya ku isoko.
Aya magambo asobanura ibintu ahora aganirwaho cyane azakomeza kwemerwa, mu gihe ibicuruzwa byanditseho ibirango bifatika bishingiye ku bimera kugira ngo abaguzi bakomeze gufata ibyemezo birambuye.
Intambwe zikurikiraho
Abashingamategeko bemeranyije igihe cy’imyaka itatu mbere yuko amabwiriza mashya atangira gushyirwa mu bikorwa, yemerera abakora ibiribwa bikomoka ku bimera gukuraho ibiribwa bisanzwe no guhindura uburyo bipakirwa/ibirango byabo.
Ibisobanuro birambuye bizarangizwa ku wa gatanu tariki ya 13 Werurwe, hanyuma dosiye ikomeze kwemezwa ku mugaragaro n'Inama y'Ubuhinzi n'Uburobyi ndetse n'itora rya nyuma mu Nteko Ishinga Amategeko y'u Burayi.
Uburyo aya mabwiriza azagira ingaruka ku isoko ry’ibicuruzwa by’ “hybrid” (byakozwe mu ruvange rw’inyama n’ibikomoka ku bimera), ndetse n’ibicuruzwa nk’ibiribwa bifite uburyohe bw’inyama, ibirungo n’ibirungo bitarimo inyama, ntabwo birasobanuka neza. Biteganijwe ko hazakurikiraho ibisobanuro birambuye kuri ibi bintu.
Byongeye kandi, itegeko ribuza rizakomeza gukoreshwa mu gutanga inyama zihingwa - inyama zikorwa hakoreshejwe ubuhinzi bw’uturemangingo, rikubiyemo guhinga uturemangingo tw’inyamaswa nyatwo mu binyabuzima no gukuraho ikibazo cyo korora no kubaga amatungo. Ibi biribwa bishya ntibiraboneka ku isoko muri EU, ariko byashyizwe mu gice cyo guhagarika mbere y’uko bitangira.
Ingaruka ku nganda
Umuryango mpuzamahanga ukorera mu nganda za F&B witwa ProVeg International waburiye ko iri hagarikwa rizateza ingorane zikomeye ku bijyanye no guhindura no guhuza indimi no kwangiza isoko rimwe, aho ibicuruzwa bimwe bizagira imbogamizi zitandukanye mu kwita amazina mu turere dutandukanye.
“Gukuraho amagambo asanzwe ntabwo byongera ubwisanzure; bigabanya ubwumvikane kandi byongera amakimbirane mu gihe cyo kugura,” Jasmijn de Boo, Umuyobozi Mukuru wa ProVeg International ku rwego rw’isi yagize ati: “Kuvanaho amagambo asanzwe ntabwo byongera ubwisanzure; bigabanya ubwumvikane kandi byongera amakimbirane mu gihe cyo kugura.”
“Ingaruka nyazo zizaterwa n’uburyo aya mategeko ashyirwa mu bikorwa mu bikorwa… Gushyira ibirango ku bicuruzwa bigomba guha abaguzi imbaraga no gushyigikira gahunda y’ibiribwa ihangana kandi ikwiranye n’ejo hazaza.”
Inganda zikorera mu masoko atandukanye ubu zizahangana n’ikiguzi cyo kuvugurura uburyo bwo gupakira ndetse n’imbogamizi zijyanye no gushyiraho amabwiriza agenga ibirango ndetse n’izindi ngamba zo kubahiriza amategeko. Ibi bizagira ingaruka cyane cyane ku bigo bito n’ibiciriritse (SMEs), nk’uko The Vegatarian Society yabiburiye, kandi bizagira ingaruka zikomeye ku bucuruzi mpuzamahanga n’amahame agenga ibirango hanze y’u Burayi.
Iri tegeko ryashyizweho kugira ngo ririnde inganda z’ubuhinzi bw’amatungo, aho MEP Imart yavuze ko iri terambere riheruka ari "intsinzi idashidikanywaho" ku bahinzi b’amatungo b’i Burayi.
Abashyigikiye amabwiriza akomeye ku magambo ajyanye n'inyama ku bikomoka ku bimera, harimo n'amashyirahamwe y'abahinzi b'amatungo yo mu Burayi nka European Livestock Voice na Copa-Cogeca, bavuga ko gukoresha amagambo nk'ayo mu kwamamaza ibiribwa bishingiye ku bimera ari ukuyobya abaguzi kandi bigatesha agaciro agaciro k'umuco w'ibikomoka ku nyama gakondo.
Impaka zimaze igihe kirekire
Iki kiganiro cyakomeje kuva mu 2019 ku rwego rw'i Burayi, aho Perezida wa Copa-Cogeca, Jean-Pierre Fleury, yavuze ko gukoresha amagambo afitanye isano n'inyama ku bimera nk' "ubujura bw'umuco".
“Hari ibigo bimwe na bimwe bicuruza biri gukoresha ibi kugira ngo biteshe urujijo abaguzi nkana binyuze mu guteza imbere igitekerezo cy’uko gusimbuza ikintu kimwe ikindi nta ngaruka bigira ku ntungamubiri birya,” ibi yabitangaje mu itangazo ryatanzwe mbere n’itangazamakuru ku kibazo nk’igice cy’itangizwa ry’ubukangurambaga bw’amatungo bwa EU bwa ‘Ceci n’est pas un steak’.
Abakangurambaga bavuga ko ubundi buryo bwo guhinga ibimera bukwiye 'guteza imbere uburyo bwabo bwite' kugira ngo bumenyekane ku baguzi, aho kwibanda ku kwamamaza kwabo ku bicuruzwa by'inyama bihari.
Imiryango y’inganda ku ruhande rw’ibikomoka ku nganda yahakanye impaka ku birebana n’urujijo rw’abaguzi, aho Jasmijn de Boo wo muri ProVeg avuga ko “nta gihamya cy’urujijo rugaragara aho ibicuruzwa byanditseho ko ari ibikomoka ku bimera cyangwa ibikomoka ku bimera gusa”.
Ubushakashatsi bw’i Burayi bwagaragaje ko abaguzi bagera kuri 80–95% bamenya neza ubundi buryo bukoreshwa mu bimera kandi bagashyigikira ikoreshwa ry’ibyo bisobanuro, nk’uko ProVeg yabitangaje.
Ubushakashatsi buherutse gukorwa bwagaragaje koPoroteyine zindi (harimo n’izindi nyama zikomoka ku bimera n’inyama zikomoka ku turemangingo) zishobora kwinjiza arenga miliyari 111 z’amayero buri mwaka,kandi igashyigikira imirimo irenga 400.000 bitarenze 2040.
Ariko, abakinnyi b'ingenzi bafite impungenge ko inzitizi z'amategeko nko gushyiraho amategeko zishobora kugabanya cyane iterambere ry'isoko n'ishoramari biteganyijwe mu Burayi bwose.
Igihe cyo kohereza ubutumwa: Werurwe-31-2026




